2025.08.10 – dr Tomasz Beczała – Szata roślinna Jaworza

Na początku sierpnia Towarzystwo Miłośników Jaworza zorganizowało kolejne posiady, których tematem była „Szata roślinna Jaworza“. Swoją wiedzą i doświadczeniem w tym temacie podzielił się dr Tomasz Beczała, nauczyciel biologii w szkołach gminy Goleszów, od wielu lat pasjonat flory Beskidu i Pogórza Śląskiego (Cieszyńskiego), wiceprezes Stowarzyszenia „Górecki Klub Przyrodniczy” w Górkach Wielkich. Tym razem przyjęto nieco inną formułę posiad.

W pierwszej części prelegent przedstawił poszczególne typy środowisk oraz typowe, dominujące i chronione dla nich gatunki roślin. Prelekcję zakończyły pytania uczestników m.in. o powszechne dzisiaj wykaszanie trawników przydomowych. Z doświadczeń prelegenta wynika, że obecnie sprawdza się koszenie z pomocą robota, bowiem wówczas dana powierzchnia jest podzielona na sektory i jest koszona sukcesywnie, co oszczędza czas właściciela, nie ma uciążliwego hałasu, a trawnik można kosić nieco wyżej, aby umożliwić wegetację niskich roślin jak chociażby stokrotki, bluszczyk kurdybanek itp. Przy tym sposobie koszenia cała masa zielona pozostaje w tym środowisku jako naturalny nawóz, który dodatkowo „przerabiają“ dżdżownice (nie ma odpadów „bio”). Korzystne jest pozostawienie części ogrodu w stanie dzikim lub półdzikim, czyli wykaszanym co jakiś czas, lub jak to niegdyś było – dwa razy w sezonie, najlepiej kosą. Należy jeszcze dodać, że wypielęgnowany jednogatunkowy trawnik jest właściwie pustynią florystyczną, natomiast wszelkie domieszki gatunkowe powodują wzbogacenie bioróżnorodności tego terenu. Kolejną częścią spotkania był tradycyjny słodki poczęstunek, po czym uczestnicy posiad udali się na spacer w rejon niższych partii Borowiny, aby zapoznać się z roślinnością tego rejonu i odnaleźć rzadko występującą, chronioną roślinę, która od kilku lat tutaj występuje – pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna). Poszukiwania zakończyły się sukcesem, a przy okazji udało się natrafić na inną rzadką i chronioną roślinę, jaką jest centuria pospolita (Centaurium erythraea), która jak się okazało, była znaleziona już w 2023 roku (jak można przypuszczać jest to jedno z nielicznych jej stanowisk w Beskidzie Śląskim). Centuria należy do rodziny goryczkowatych, a niegdyś była zbierana jako zioło na dolegliwości układu trawiennego. Z kolei pokrzyk wilcza jagoda należy do rodziny psiankowatych, czyli tej, do której należy też znany wszystkim ziemniak. Jest natomiast rośliną silnie trującą, w dawnych czasach była używana jako trucizna na wilki – stąd jaj nazwa. Obecnie występująca w niej atropina jest używana w okulistyce. Po drodze uczestnicy zapoznali się z wieloma ciekawostkami florystycznymi oraz informacjami o gatunkach inwazyjnych – to będzie temat na kolejne posiady… Spotkanie było wstępem do szerszych badań aktualnej flory Jaworza, bowiem ostatnie były wykonywane 25 lat temu i nie są znane szerszej publiczności, będzie to również kolejny dział do monografii przyrodniczej Jaworza.

Mirosław Wiśniewski